NAITUHDI

Wednesday, 18 October 2017

SAL -TAL SIYA (bru poem)

Sal sathah(week) siya, bosi tal siya.
Satung  watui koung ye tangthing siya.

                Jwobla buai buai lai thangha
                 yakgu ong mo bu kathauhya
                 Kauktisal pho souhphai khna,
                  Leinghoihnai sal le kroisikha

Sal sathah siya, bosi tal siya
Satung watui koungye tangthing siya.
               
                 Tuithenai bai phnuhnai tongpho
                 Chajaya kangal le  matang  ou

Sal sathah siya, bosi tal siya
Satung watui koungye tangthing siya
                

Friday, 6 October 2017

SIAL BAI DAU

Daiha phuh uo,bettha philkrung akhe mkha hamya sialha tong pho.bung tre muima rau no kaukchang sa ye sole pho being no phil ni skang. Salha singkhe sialha dau bai malaiha. Bung dau bai kchingkma khalaiha. Baluhya no,bung dau no panda uo kabauha ha chásmailaihnai. Dau khakchang ye buiha.chásmailaihnai panda ni sal souhphaiha,dau sialha ni thing thangha. Sialha saha chongmo doi cháhnaima rau jai khepaimaiya ni je nungnaima mtoi se ongja ha hingye,khe bung abo mtoi donga thwuya ong nai ma bai tuibiha ,dau Bini mkhu lau thing nung maiya ongjaha himba sialha le klaima khe slauh nung pai hoihha. Dau abo mtoi nung ni mkhu thepha khe sial ha swungha“bre bah mtoi? Nung thauyag uo de?”Dau saha“Oh bettha thauha himba bohouh se chathaihya, Ong mi ang le nung mai siya!nung no khaukchoi ri nang khna ang hing ,” sialha saha.Dau hing ha kaukroi.msauh chathaiya ni chája maiya ni sei hing dau saha.”Khakchangma kautma sapai khe dau thang ha sialha no saroi ni mai bini noug uo cháhnaima reing paikhe, khe sialha pho saroi ni mai chá ni thanngha.  Khe dauha pho moimtoi khuri buktouh klau ongnai ma bai moimtoi sialha no rikhlaiha chá di hing ye Dau le klaima no sruhsruh moimtoi nungha himba sialha le jat se nungmaiya.Dau Bini bauhpanda nung paiye sungha,moimtoi rau le thauha de hingye ,khe sialha bung dau no moing phuh ni chongsa doi ongha, khe lachi matongyagha. Kropsrohp ongyag ye bohouh sa mi ang hingsa naiha khe hingye re thanngha .

Snungmaimo: Keha hamya ong khe tre pho hamya ongmaiyo

Tuesday, 19 September 2017

Kaubru story-MUHSROM bai Tauthu

Daiha sal tung phuh keha muhsrom toikang toi Naituk jaha pho.Bettha khe hing ye Naituk souhpai khe baha khe toisa malaihama ,toisa wo souhnaima ni durpa rau ka baihye souhnai nangmi.Abo ka ye baihphuh khe, kasloihye toiyo klaisoing thangha.Mphang ba tongnai Tauthu bung no Nuhya khe kluh Thang kha mung. Abo Muhsrom kluhmo nuh khe Tauthu Mphang blai khauhye daiphut toiyo khoikhlai hoihha Muhsrom ni sam wo. Khe Muhsrom Hiau ye Abo Mphang blai sahka ka ha. Khe daiphut no Abo blai hakhung khauh kchaunangha, khe Muhsrom hakhung wo baih Thangha.Drau mai droih ongja ha.aphuh so no polbangha Tauthu no cheih bul ni hing cheih saih ni khe khe Muhsrom khroh nuhye yakorai yo Waih hoihha, Polbang Sha Yauh ye cheih bera ma hoihha.Asuh khe Tauthu khaih THANGHA.

Snungmaingmo: Keha kaham Ong  khe Tre pho kaham ong ou

MUHSROM BAI KUHSKI

Daiha Barsa ni sal UO, Harong wo birbrai ye kchangto rchahye berai tongja mi Pho. Aphuh Muhsrom Pho Abo doi laimo khroh maiskah paihdruh khe waibahye.
Khe kuhski Muhsrom no saha ,Tma nung ang bai gop kai tong phaiya? "Asuh sasti khe Sauh ni thangmul ri tong mo ni slai?"muhsromha saha ,''ang le masing ni Bauh Mairau Tuisa sau tong mi sei.,akhe nung Pho tuisa sau khe bari hamnai.kuhski sungha,Tma ni masing ni Bauh le tuisa sau phihnai?" Tauh uo ba chini mai gbang rono."
Himba Muhsrom khnaya ye Bini samung Phruh khe tang tongha.
Masing souhphaiha, aphuh khe kuhski mai houhkhoi mi tongmaiya ongha aphuh khe Muhsrom no cha nung paiya khe Nuhha Bini mairbam UO tuisa laruh mo ni ching laye chamo.khe kuhski mauaingsouhha akhe siha
Snungmaingmo: Tini Tang di akhe se khnaih abo ni mthai mai nai.

Sunday, 17 September 2017

MSHAGOBAGO BAI SINGYOIH

Daiha mshagobago blong wo Muhtroi Thang tong phuh uo keha singyoih stehla Bini msaoh sahka ka uo baihkhlaiyo khe Ong tongha pho.Khe mshakhumtuhba siphai thangha,siphai khe Abo singyoih no romha, khua ye chá ni raiha."Uaingsouhkhlaira di, Oh Raiha(King)!" Hing ye singyoih uaingsouhma saing ha"ang no tauh wo le uaingsouh ra di. Ang tre le akhe khe phi siya,akhe nini uaingsouhma no siphlai tong si ua no. Spo si ang nini bauh samung kaham pho no khemai'n pho tongnai bo ni bislai yo!”Khe mshakhumtuhba bung no phioh hoihha.Yaggu uo, polbang rau abo msha no rom ye mphang bai khakrung toingha, . Khapai khe brau msha no zoo wo tuinang naima ni tuikhong la ni thanglaiha.asah khe singyoihha abo doi laimo khroh nuhha msha no.khe msha tong thing thang ye cheikdu waihso pai hoihha,singyoihha saha ,''khahneh ang gboi-boi ong khnaleh?"  Msha no nangkhruh ye khakchangha.

Snungmaimo: Sasu uaingsouhma phnuh mo ni pho khakchangseing bislai yo mai mai yo.

Tuesday, 12 September 2017

CHEMISTRY(CHAK)

•ACID=Bo keha substance (manoi) ,tre substance no hydrogen ion(h+)/proton bauh naima.
->Bini pH khe 7.0 ni tola

Acid pho dalnoi ka OU
1)strong acid BAI 2) weak acid


•BASE: Bo khe keha substance,tre substance ni ching proton /H atom la hoih ou

Monday, 11 September 2017

TAU BAI MUHKHRA MTHU(BRU SHORT STORIES)

Keha Hathai yo Muhkhra Mthu rau tong pho. Daiha masing yo bettha Watoi kluha pho . watoi maiyag ye kchang ye koloi laiha.Aphuh brau ganja mthai nuh laiha, abo no horkhi doi nuh laiha. Hor msung ni chong ye abo no suhsa laiha.brau ni Sam wo keha tau tongnai brau no nai tongha pho. Jat Chung ri maiya leinglaiha,abo Tau brau no sa ye mchiri ni naiha khe brau no saha,'' Nrau le ganja ni mthai no suh sa pai tong mi sei hokhi no suhsa mi ya. Nrau le abo no suhsa pho hor le khemaiya.Areing jwóra khoi pai Tong ou. Bo mthai le nrau no le tungtung khe maiya. Abo ni slai le tongthai se naituk lai sti,Akhe se hakho bokho mai ni pho tong nai.Muhkhra rau abo tau sa mo kaukti laya. Keha muhkhra houhgra saha,''O toikom nung se thanng ye naituk di. Tma ni chung no satong?"Himba abo tau arpho khnaya ye bikhlai phaiha mphang ni ching, abo muhkhra rau no mthauhha muhkhra rau arpho khnaya.Brau no mchiri ni sam wo thanye sa phiha.Brau ni samung chaya ong phi mo bai leingsouh ye ging kaha. Keha muhkhra abo tau rom ye haa wo pop khoisuh hoihha. Akhe abo tau Thoi thanngha.

Sinkrung rau samo:Jat Sauh no sung ya ha le kaukti tari di